fbpx

Düz Tabanlığa Genel Bir Bakış

istanbul duz tabanlik merkezi duz tabanlik nedir - Düz Tabanlığa Genel Bir Bakış

Pes planus” olarak da adlandırılan düz tabanlık, ayaktaki taban çukuru çöktüğünde ve zemine tam olarak ya da tama yakın temas ettiğinde meydana gelen bir şekil bozukluğudur. Bu durum doğuştan (doğum sırasında) veya kazanılmış (zamanla, genellikle de yaş veya yaralanma sonucu) olarak ortaya çıkabilir. Düz tabanlığın teşhisi genellikle, görüntüleme testleri ile desteklenen ayağın görsel olarak incelenmesi sürecini içerir. Tedaviler, reçetesiz satılan ağrı kesici ilaçları, ortotik çukur desteklerini, ayak egzersizlerini ve daha az sıklıkla da ameliyatı içerebilir.

Genel nüfusun yüzde 20 ila yüzde 30’u arasında bir kesimde bir dereceye kadar düz tabanlık vardır.

Belirtiler

Düz taban olan kişilerin çoğunda az sayıda belirti görülse de ağrı çekenler genellikle ayağın orta bölgesindeki ağrıdan şikâyet etmektedirler. Ağrı aktivite ile artma eğilimindedir ve iç ayak bileği ve taban çukuru boyunca şişlik de buna eşlik edebilir.

Kalça, diz ve bel ağrıları da yaygındır, çünkü yürüyüşünüzün ve duruşunuzun instabilitesi bu eklemlere aşırı baskı yükleyebilir. Zaman içinde, parmak uçlarında durmak gibi basit hareketler, artrit ayağınızın kemikleri arasındaki hareket aralığını daha da sınırladığı için dayanılmaz hale gelebilir. Bu, yürüme veya koşma şeklinizi etkileyerek karakteristik düz tabanlı bir yürüme biçimine yol açabilir.

Nedenler

Düz tabanlık genellikle ayağın aşırı pronasyonuyla yani içe bükülmesiyle ilişkilendirilir. Normal bir pronasyonun aksine (ayağın topuktan parmağa eşit şekilde yuvarlandığı), ayak yere değerken taban çukuru aşağı ve içe doğru indiğinde aşırı pronasyon gerçekleşir.

Aşırı pronasyon eğilimleri nedeniyle, düz tabanlar şoku daha az absorbe eder, ayaklara, ayak bileklerine ve dizlere kalıcı baskı uygularlar. Aşırı pronasyon, tibianın (kaval kemiği) aşırı dönmesine neden olarak koşucu bacağı riskini arttırır. Ayağın içe doğru eğilmesi, alt ekstremitelerin tendonlarına ve bağdokularına daha fazla baskı uygular. Aşil tendiniti (Aşil tendonunun iltihabı) ve diz ağrısı sık görülen sonuçlardır.

Düz tabanlığın nedenleri ve tedavisi yaşınıza göre değişebilir. Çocuklarda düz tabanlık genellikle müdahale olmadan çözülürken, yetişkinlerde “çukur tabanlar” kalıcı ve geri dönüşsüz olma eğilimindedir.

Çocuklarda Düz Tabanlık

Yeni doğan ve küçük çocuklarda düz tabanlık normaldir çünkü taban çukurları henüz gelişmemiştir. Çocukların çoğu 6 yaşına kadar taban çukuru geliştirecek olsa da bazılarında bu gecikebilir veya ayak kemiklerinin normal hizalanmasına müdahale eden yapısal şekil bozuklukları söz konusu olabilir.

Düz tabanlık, genellikle aşağıdakiler de dahil olmak üzere ilk olarak çocuklukta gelişen genetik bozukluklarla ilişkilidir:

  • Kalkaneovalgus (baldır kemiğinin aşırı eğilmesi)
  • Konjenital dikey talus (doğuştan düz tabanlık)
  • Dispraksi (gelişimsel koordinasyon bozukluğu)
  • Ehlers-Danlos sendromu (cilt, eklem ve kan damarlarının elastikiyetini artıran konjenital bir hastalık)
  • Hipermobilite (çift eklemlilik)
  • Ligamentöz gevşekliği (gevşek bağdokuları)
  • Metatarsus adduktus (içe dönük ayak parmağı) 
  • Tarsal koalisyonlar (doğuştan kaynamış ayak kemikleri)

Bir çocuk geliştikçe düz tabanlık gelip tekrar gidebilir. Büyüme atakları sırasında, baldır kaslarının sıkılığındaki değişiklikler geçici düz tabanlığa neden olabilir. Benzer bir örnek, genellikle 2-5 yaşları arasında meydana gelen ve ergenlik döneminde kendini düzelten çarpık bacak olarak da bilinen genu valgum‘dur.

Bazı çocuklarda düz tabanlık kendiliğinden düzelmez. Bunun için dışsal hiçbir sebep olmasa da obezite genellikte gelişmekte olan ayağın üzerine ek baskı uygulayarak buna katkıda bulunuyor olabilir.

Çocuklarda düz tabanlık, yalnızca ergenlik ile yürüyüş ve pronasyondaki anormalliklerin daha belirgin hale geldiği gençlik yıllarının başında görülür. Eğer tedavi edilmezse, hastalık yaşamın ilerleyen döneminde ilerleyebilir ve daha da kötüleşebilir.

Yetişkinlerde Düz Tabanlık

Düz tabanlık“, orta ayağın kemiklerinin ve bağ dokularının çökmesini tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Genellikle ayak bileğinizin iç kısmı boyunca uzanan posterior tibial tendonun kötüleşmesi ile ilişkilidir. Hatalı ayak mekaniği ayrıca ayak yapısını destekleyen bağ dokularının ilerleyici gevşemesine neden olacak şekilde taban çukuru yapısını da olumsuz etkileyebilir.

Düz tabanlık (aynı zamanda yetişkinlikte edinilen düz tabanlık olarak da bilinir) en yaygın olarak 40 yaş üstü kadınlarda ve obezite problemi yaşayanlarda görülür. Ayrıca hipertansiyon ve diyabet de ayaklardaki kaslara ve bağ dokularına giden kan akışını etkileyerek buna katkıda bulunabilir. Stres kırığı gibi geçmiş bir yaralanma da düz tabanlığa neden olabilir.

Yetişkinlikte edinilen düz tabanlığa bağlı diğer rahatsızlıklardan bazıları arasında şunlar yer almaktadır:

  • Bacak uzunluğu eşitsizliği daha uzun olan bacağı taban çukurunu düzleştirmek suretiyle telafi etmeye zorlayarak düz tabanlığa neden olabilir.
  • Hamilelik cildin elastikiyetini ve bağdokularını artıran bir protein olan elastin üretiminin artması nedeniyle geçici veya kalıcı düz tabanlığa neden olabilir.
  • Marfan sendromu genellikle bağdokularını da etkileyen ve 30’lu yaşlarda teşhis edilen genetik bir hastalıktır.
  • Romatoid artrit bağışıklık sisteminin kendi eklemlerine saldırdığı otoimmün bir artrit şeklidir.
  • Skolyoz, omurganın anormal eğriliğidir, düz olmayan ve dengesiz bir yürüyüşe neden olabilir, bu da tek taraflı düz tabanlık oluşmasına yol açar.

Ayakkabılar da olumsuz anlamda katkıda bulunabilir. Sıkışmış bir bombe (ayak parmaklarının doğal bir pozisyonda durmasını önler) ve yükseltilmiş bir topuk (taban çukuru kaslarının aşırı gerilmesine ve ayak bileğinin dorsifleksiyonunun azalmasına neden olur) ayağın alt kısmının dayanıklılığına ve esnekliğine zarar verir ve çökme riskini arttırır.

Düz tabanlık hemen hemen her zaman kalıcıdır. Bununla birlikte, birçok insanda, ayak kaldırıldığı zaman taban çukurunun görülebildiği ancak ayak zemine yerleştirildiğinde ortadan kaybolan esnek düz tabanlık olarak bilinen bir durum görülmektedir. Esnek düz tabanlık genellikle ağrısızdır ve genç erişkinlerde nadiren sorunlara neden olur.

Ancak, kişi yaşlandıkça, rahatsızlık kötüye gidebilir ve bir ya da her iki taban çukurunun da çökmesine neden olabilir. Zamanla, bu, ayak kaldırıldığı zaman bile tabanın sert bir şekilde düz olduğu sert yani rijit düz tabanlık olarak da bilinen duruma yol açabilir.

Teşhis

Düz tabanlık teşhisi genellikle kişinin kendisi tarafından konsa da altta yatan neden, bir ayak hastalıkları uzmanının incelemesini gerektirebilir. Bu, ayağın yapısını değerlendirmek için görüntüleme testlerinin yanı sıra görsel bir muayeneyi de içerebilir.

Görsel Muayene

Bir ayak hastalıkları uzmanı, siz ayakta dururken ayağınıza bakarak genellikle düz tabanlığı teşhis edebilir. Kullanılan görsel testlerin bazıları arasında şunlar yer almaktadır:

  • Islak ayak izi testi, ayakları ıslatmak ve pürüzsüz, düz bir yüzey üzerinde durmak suretiyle yapılır. Topuk ile ayak parmaklarının kökü arasındaki iz ne kadar kalın olursa, ayak o kadar düzdür. Buna karşılık, çukur tabanı olan bir ayak, dış ayağın sadece dar bir izini bırakacaktır.
  • Ayakkabı muayene testi, hatalı ayak mekaniğinin kanıtını sağlayabilir. Eğer düz taban iseniz, tabanınızın iç kısmında, özellikle topuk bölgesinde daha fazla aşınma olacaktır. Ayakkabının üst kısmı da tabanın üzerinden içe doğru eğilme eğiliminde olacaktır. 
  • “Çok fazla ayak parmağı” testi doktorun arkanızda dururken kenarlardan dışarı taşan parmakları sayarak gerçekleştirdiği bir testtir. Normal pronasyonu olan kişilerde sadece küçük ayak parmağı görünürken aşırı pronasyonu olanlarda üç veya dört parmak görülebilir.
  • Parmak ucu testi esnek veya sert düz tabanlığınızın olup olmadığını görmek için kullanılır. Parmak uçlarında dururken gözle görünür bir çukur oluşursa, esnek düz tabanlığınız var demektir. Aksi takdirde doktorunuz muhtemelen sert yani rijit düz tabanlık için tedavi önerecektir.

Görüntüleme Testleri

Çok fazla ayak ağrısı yaşıyorsanız, doktorunuz altta yatan nedeni saptamaya yardımcı olmak için görüntüleme testleri isteyebilir. Kullanılan görüntüleme testleri arasında şunlar yer almaktadır:

  • Röntgenler ve bilgisayarlı tomografi (CT) taramaları artrit teşhisi ve ayak kemiklerinin açısı ve / veya hizasındaki düzensizlikleri değerlendirmek için idealdirler.
  • Ultrason yırtılmış bir tendon gibi yumuşak doku hasarının ayrıntılı görüntülerini elde etmek için kullanılabilir.
  • Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) kemik ve yumuşak doku hasarının ayrıntılı görüntülerini sağlayabilir, romatoid artrit, tendinit veya Aşil topuğu yaralanması olan kişiler için uygundur.

Tedaviler

Düz tabanlığın tedavisi çocuklarda ve yetişkinlerde değişiklik gösterebilir. Her iki durumda da genellikle geleneksel bir yaklaşım tercih edilir ve sadece daha ciddi vakalar için ameliyat seçeneği değerlendirilir.

Çocuklarda Tedavi

Genel olarak, çocuklardaki düz tabanlık tedavi gerektirmez ve genellikle ergenlik veya erken yetişkinlik dönemlerine gelindiğinde taban çukuru gelişmiş olur.

Çeşitli alanlarda çıplak ayakla dolaşan çocukların, genellikle 4-6 yaşları arasında normal taban çukuru gelişimine sahip olma olasılığı daha yüksektir. Buna karşılık, kapalı ayakkabılar (özellikle dar ayak parmakları olanlar), gevşek bağdokusu riskini artırarak ters etki yaratabilir.

Mevcut kanıtlar düz taban çocuklarda ortez kullanımının nadiren faydalı olduğunu göstermektedir. Bunun tek istisnası doğuştan ayakta şekil bozukluğu olan çocuklarda görülebilir. Bu gibi durumlarda, kemik yapısının halen gelişmekte olduğu erken gençlik dönemine kalınmadan cerrahi müdahale gerçekleştirilecektir. Ayağın doğru pozisyonda iyileşmesini sağlamak için ortez kullanılır.

Yetişkinlerde Cerrahi Olmayan Tedavi

Yetişkinlerde düz tabanlık genellikle tedavi gerektirmez. Sert yani rijit düz tabanlık problemi olanların sadece yüzde 25’i, genellikle Tylenol (asetaminofen) gibi bir ağrı kesici ile tedavi edilebilecek bir ağrıyı yaşayacaktır. Bununla birlikte, sürekli veya şiddetli belirtileri olan kişiler ortotik taban çukuru desteklerinden ve ayak jimnastiğinden yararlanabilirler.

Ortotik destekler ayağınızın yapısını değiştirmek için kullanılırlar. Haftalar veya aylar boyunca, minimum rahatsızlık hissiyle kademeli olarak uyum sağlamanıza izin veren katmanlar eklenecektir. Reçete edildikten sonra, taban çukuru destekleri ömrünüz boyunca giyilmelidir.

Tedavi aynı zamanda taban çukuru esnekliğini ve kuvvetini artıran egzersizleri de içermelidir. Ayak hastalıkları uzmanları ve fizyoterapistler tarafından yaygın olarak kullanılan teknikler arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Ayak jimnastiği ayağın iç kaslarını güçlendiren aktiviteler içerir. Bu, ayak parmaklarınızla küçük taşları kavramayı, eşyaları istiflemeyi veya kuma ayak başparmağınızla sayılar yazmayı içerebilir.
  • Koşucu esnemesi baldır kasınızı ve Aşil tendonunuzu uzatmak için kullanılabilir, her ikisi de sıkı olduğunda pronasyonu azaltabilir.
  • Aşağı bakan köpek duruşu yine baldır kası ve Aşil tendonunu uzatmayı ve güçlendirmeyi amaçlayan bir yoga pozudur.
  • Terapötik masajlar – bir topu ayağınızın altında yuvarlamak gibi egzersizler ağrıyı hafifletirken taban çukuru esnekliğini arttırmaya da yardımcı olabilir.

Ameliyat

Gerekirse, düz tabanlık ameliyatı kalıcı şekilde ağrıyı kesebilir ve hatta daha önce olmayan bir taban çukurunu bile yaratabilir. Ağrının nedenleri ve yerleri değişkenlik gösterebileceği için hiçbir ameliyat bir diğerine benzemez. Cerrahi yaklaşım sonuçta yaşınıza, belirtilerinize ve yapısal şekil bozukluğunun doğasına bağlı olacaktır.

Ameliyat tiplerinden bir tanesi, taban çukurunu desteklemek için metal bir implantın (subtalar implant olarak adlandırılır) ayağınızın arkasına yerleştirilmesini içerir. Daha yaygın olarak, tendonları yeniden konumlandırmak ve ayağı uygun şekilde hizalamak amacıyla bazı eklemleri kaynatmak için rekonstrüktif cerrahi kullanılacaktır.

Ayak ameliyatı oldukça maliyetli olabilir ve kapsamlı bir iyileşme süresi gerektirebilir. Ayrıca, sigorta şirketleri diğer tüm seçenekler tükenene kadar prosedürü onaylama konusunda isteksiz davranmaktadır. O durumda bile onaylar verilirken zorluklar yaşanabilir.

Bazı durumlarda, onaylar ancak tendon kopması gibi akut bir yaralanmadan sonra doktorun ameliyattan başka bir seçeneğinin olmaması halinde verilecektir.

Başa Çıkma

Düz tabanlık belirtileri yaşıyorsanız, ilk yapmanız gereken ayağınızın anormal yapısını telafi edecek olan ayakkabıları bulmaktır. Kişiye özel düzeltici ayakkabı üretebilen firmalar olsa da bu genellikle pahalı bir süreçtir.

Biraz daha az maliyetli bir seçenek, ayakkabılarınızdan gerektiğinde çıkarabileceğiniz özel yapım tabanlıklara sahip olmaktır. Bazı çevrimiçi perakendeciler, koşarken, yürürken veya çalışırken kullanabileceğiniz farklı tabanlık türlerini üretirken kullanabilecekleri ayak kalıbını oluşturmak için size bir hamurdan bir levha göndereceklerdir. Maliyet genellikle çift başına 100 ile 150 $ arasındadır.

Ancak çoğu durumda, özel yapım ayakkabı veya ortezler gerekli değildir. Gerçekten ihtiyacınız olan tek şey ayağınıza uygun ayakkabıyı giymektir. Şaşırtıcı bir şekilde, birçok ayak problemi ayağa uymayan ya da büyük boy ayakkabı giymekten kaynaklanmaktadır.

Ayakkabı seçerken, yürüyüşünüzdeki anormallikleri telafi edenlere yatırım yapın. Örnekler şunları içerir:

  • Stabilite ayakkabıları – nötr bir adımınız ya da hafif bir pronasyonunuz varsa
  • Hareket kontrolü ayakkabıları – önemli ölçüde aşırı pronasyonunuz varsa
  • Konfor ayakkabıları – taban çukurunuzu destekleyen ve tabanın ortasında bükülmeyen
  • Çıkarılabilir tabanlıklı ayakkabılar (dışarı çıkarmanız, tezgâh üstü veya reçeteli ortez takmanız için yeterli alan sağlamalıdır)

Ayakkabılar tamamen sert bir tabandan ziyade doğal ayak hareketine izin vermek için parmak ucunda bükülmelidir. Ağrı ve morarmaya neden olabileceğinden yüksek taban çukuru olan ayakkabılardan da kaçınmalısınız.

Op. Dr. Selim Muğrabi’den Bir Tavsiye

Birçok kişi ayak ağrısı dayanılmaz hale gelinceye kadar bir ayak hastalıkları uzmanına görünmeyecektir. Bununla ilgili sorun, ayağa verilen herhangi bir hasarın geri dönüşümsüz veya düzeltilmesi zor olabilme olasılığıdır.

Sonunda, rahatsızlığınız sizi yürümekten, ayakta durmaktan veya egzersiz yapmaktan alıkoyuyorsa, bir ayak hastalıkları uzmanına görünmeniz gerekecektir. Aynı şey, kendinizi bir ayağınıza diğerinden daha fazla yüklenirken bulduğunuzda da geçerlidir. Bu rahatsızlıkları erken tedavi ederek, daha sonraki yaşamınızda diz, kalça veya bel ağrısı gibi şikayetleri önleyebilirsiniz.

Bir ayak hastalıkları uzmanı, ayağınıza uygun tabanlık veya ortezler önerebilir ve ayağınıza uygun ayakkabılar almanız için sizi en iyi mağazaya yönlendirebilir. Reçeteli ayak ortezleri bazen dayanıklı tüketim malları altında sağlık sigortası kapsamındadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir